krem naturalnyCzym jest krem?
Ogólnie krem składa się z dwóch podstawowych komponentów, fazy tłuszczowej i fazy wodnej. Krem naturalny formuje się poprzez stopniową emulgację fazy tłuszczowej w fazie wodnej, otrzymując emulsję tłuszczu w wodzie o konsystencji, która jest stała w temperaturze pokojowej .

Funkcje kremu.
Kremów używa się w celu dostarczania i utrzymywania leków lub składników odżywiających na powierzchni skóry. Zarówno składniki tłuszczowe jak i wodne mogą być tutaj używane jako nośnik. Skóra ma ograniczoną zdolność wchłaniania wielu tłuszczów i niektórych związków chemicznych, reaguje także na substancje działające powierzchniowo takie jak ekstrakty z ziół i esencje kwiatowe.

Skuteczność kremu.
Zależy bezpośrednio od jakości dodawanych składników, ich koncentracji i dopasowania oraz tym jak efektywnie fazy tłuszczowa i wodna utrzymują te składniki na powierzchni skóry oraz jak wspomagają ich wchłanianie. To w jaki sposób ekstrakty roślinne są przygotowywane jest sprawą kluczową dla skuteczności kremu.

Jakie substancje mogą być składnikami kremu?
Jak już zostało wspomniane krem składa się z dwóch podstawowych komponentów jakimi są faza tłuszczowa i faza wodna. Do jednej lub drugiej dodawać można substancje rozpuszczalne odpowiednio w tłuszczu lub w wodzie zgodnie z zamierzoną funkcją planowanego kremu. Przykłady najczęściej dodawanych składników zostały opisane poniżej.

Składniki fazy wodnej.
Faza ta zwykle stanowi z 50% do 80% masy kremu i składa się z wody jako podstawowego komponentu. Woda jest podstawowym rozpuszczalnikiem na ziemi i jest niezbędna do życia. Jakość wody, poziom jej zanieczyszczenia, mają znaczący wpływ na jakość kremu którego jest składnikiem.

Składniki rozpuszczalne lub mieszalne w wodzie obejmują:

  • Wodne i alkoholowe ekstrakty ziół.
  • Sole mineralne oraz inne rozpuszczalne w wodzie związki chemiczne włączając witaminy.
  • Gliceryna. Jest składnikiem mieszalnym w wodzie dającym kremom efekt zmiękczający i poprawiający konsystencje.
  • Esencje kwiatowe.
  • Konserwanty.
    Woda jest idealnym środowiskiem dla wzrostu bakterii oraz pleśni i jeśli krem nie jest zużywany w krótkim czasie lub nie jest prawidłowo przechowywany w lodówce to wymaga zastosowania konserwantów.
    Istnieje wiele konserwantów chemicznych oraz kilka skutecznych konserwantów naturalnych uzyskiwanych z części roślinnych lub innych składników naturalnych poddanych chemicznej obróbce. Dwa popularne konserwanty naturalne to ekstrakt z nasion i miąższu grejpfruta (Citrus seed extract) orz konserwant otrzymywany z aminokwasu glicyny (Sodium hydroxymethylglycinate).

Składniki fazy tłuszczowej.
Faza ta zwykle stanowi 15% do 80% masy kremu i jest kluczowa dla konsystencji oraz własności kosmetycznych kremu. Duża część tej fazy składa się z czynnika emulgującego oraz mieszanki olejów roślinnych i tłuszczów zwierzęcych.
Poniżej krótkie wyszczególnienie najbardziej typowych olejów oraz tłuszczów używanych w kremach.

Oleje roślinne – można podzielić na pięć podstawowych rodzajów:

  1. Oleje i tłuszcze nasycony.
    np. olej kokosowy – olej nasycony z palmy kokosowej.
    np. olej z Jojoby – naturalnie nasycony ciekły wosk otrzymywany z nasion Jojoby.
  2. Oleje jednonienasycone (omega 9).
    np. oliwa z oliwek
  3. Oleje wielonienasycone (omega 6).
    np. olej migdałowy z kwasami omega 9 i omega 6.
    np. olej z pestek winogron i olej słonecznikowy – oleje bogate w kwasy omega 6 i niewielką ilość omega 9.
  4. Oleje wielonasycone (omega 3).
    np. olej lniany – bogaty w kwasy omega 3. Grupa najbardziej podatna na utlenianie.
  5. Oleje specjalistyczne
    np. olej z wiesiołka i nasion ogórecznika, zawierają wysokie stężenia GLA (kwas gammalinolenowy).

Oleje i tłuszcze zwierzęce

  1. Smalec oraz inne tłuszcze zwierzęce wypadły z mody i zostały zastąpione przez bardziej akceptowalne kosmetycznie oleje roślinne.
  2. Olej z Emu uzyskiwany z okolic wątroby Emu jest coraz częściej używany jako substancja lecznicza w przypadku zapaleń i bólu.
  3. Olej uzyskiwany z przełyku młodych osobników Burzyka, zawiera olej trawionych ryb. Praktycznie niedostępny w Polsce.

Oleje rybne

Olej z wątroby dorsza i inne oleje rybne bogate w tłuszcze omega 3.

Inne składniki fazy tłuszczowej:

  • Olejki eteryczne (na przykład olejek lawendowy i olejek z mięty pieprzowej)
  • Napary i ekstrakty ziołowe (na przykład kwiaty nagietka w oliwie z oliwek).
  • Emulgatory.
  • Antyutleniacze (patrz niżej).

Emulgatory.

Znane również jako surfaktanty (substancje powierzchniowo czynne), są to zwykle sole organiczne o liniowej budowie cząsteczkowej z jednym końcem „wodolubnym” (hydroflowość) i drugim „tłuszczolubnym” (lipoflowość). Działają „siedząc” na jednej powierzchni miceli tłuszczu i stykając się z fazą wodną redukują „tarcie powierzchniowe” pomiędzy fazami umożliwiając formowanie się stabilnej emulsji tworzącej krem.
Emulgatory są szerokim i skomplikowanym zagadnieniem i w tym artykule omówiona będzie tylko często stosowana substancja zwana woskiem emulgującym. Jest on łatwy w użyciu i pozwala na mieszanie dużej ilości składników. Wosk ten jest otrzymywany w wyniku chemicznej obróbki oleju palmowego, różnice w procesie wytwarzania powodują zróżnicowanie własności emulgatora. Wosku używa się zwykle w stężeniu wagowym 6% – 15%. Sięgnij po informacje na temat konkretnego produktu by wybrać optymalną proporcje, temperaturę i czas mieszania niezbędny do utworzenia stabilnej emulsji.

Antyutleniacze

Antyutleniacze “uodparniają” oleje na utlenianie w obecności powietrza i światła utleniając się samemu i chroniąc przy tym chemiczne wiązania oleju. Wydłużają czas przydatności olejów.
Są szczególnie potrzebne olejom nienasyconym (większość olejów roślinnych), ale nie są wymagane dla olejów takich jak olej parafinowy. Nieprzetworzone oleje roślinne zawierają naturalne antyutleniacze w większości tracone podczas obróbki.

Naturalne utleniacze:
– Witamina E otrzymywana z olejów roślinnych. Jest dostępna w kapsułkach witaminy E lub w postaci płynnego koncentratu.
– Ekstrakt z liścia rozmarynu.

Sprzęt potrzebny do wytwarzania kremu w domu

  • Źródło ciepła, najlepiej gazowe, na dwa rondle służące do podgrzewania w wody (gorąca kąpiel).
  • Dwa wysokie nierdzewne lub emaliowane naczynia o prostych bokach, na tyle duże by pomieścić objętość kremu który ma być zrobiony. Obydwa naczynia powinny mieścić się w rondlach wypełnionych odpowiednią ilością wodą w celu podgrzewania składników.
  • Nierdzewna szpatułka, podłużny termometr spirytusowy oraz mieszadło wystarczająco długie by sięgnąć do dna obu naczyń (mniej więcej 20 cm)
  • Waga z dokładnością pomiaru 1 grama i ładownością do 5kg.
  • Cylinder miarowy o objętości 100 mL.
  • Duży rondel służący do chłodzenia w wodzie.
  • Czysta powierzchnia, najlepiej zlewu jako miejsce pracy.
  • Słoiki o pojemności odpowiedniej by pomieścić docelową ilość kremu i miejsce gdzie można będzie je wygodnie napełniać, np. blat stołu.

Bezpieczeństwo.
Podgrzewając tłuszcze zawsze pamiętaj o zachowaniu bezpieczeństwa. Najlepiej mieć przy sobie w pogotowiu gaśnicę i mokrą szmatę lub ręcznik.

Procedury przygotowania kremu krok po kroku:

Dla początkujących.

  • Najlepiej zacząć od prostej receptury takiej jak ta przedstawiona poniżej, przygotowując małe ilości składników aby następnie przygotować bazę kremową.
  • Jeśli się to powiedzie spróbuj dodać inne składniki. Doświadczenie i praktyka umożliwi w końcu uzyskanie stabilnego i kosmetycznie zadowalającego kremu z kilku składników.
  • Składniki wrażliwe na temperaturę powinny być dodawane do kremu bazowego w najniższej możliwej temperaturze.
  • W praktyce często dodaje się komponent tłuszczowy do wody, ale podczas prób na małą skalę lepiej jest dodawać wodę do tłuszczu co pozwala uniknąć utraty tłuszczu przylepionego do powierzchni naczynia w którym tłuszcz jest trzymany.
  • Dodanie chłodniejszych składników może przyśpieszyć proces ścinania więc należy zachować ostrożność podgrzewając je w ciepłej kąpieli wodnej.
  • Ważne jest by zawsze zapisywać użytą recepturę i wszystkie składniki dodawane do przygotowywanego kremu. Umożliwia to uczenie się na sukcesach i porażkach których się doznało w celu ulepszenia receptury w kolejnych próbach. Zawsze planuj i zapisuj kolejność oraz sposób dodawania każdego składnika kremu.
  • Wiele składników w szczególności tłuszczowych łatwiej i szybciej zmierzysz za pomocą wagi. W przypadku składnika wodnego można przyjąć ze 10 mL waży 10 g, a tłuszczowego 10 mL waży 9 g.
  • Staraj się nie zanieczyścić składników podczas przekładania z naczynia do naczynia.
  • Sprawdź czystość wszystkich składników. Ubierz starą koszulę lub inną wolną od pyłu odzież oraz siatkę na włosy.

Procedura

  1. Przygotuj bazę kremową odmierzając komponent tłuszczowy do większego naczynia a komponent do mniejszego. Faza tłuszczowa musi zawierać emulgator. Podgrzej obydwa naczynia wkładając je do rondli z wodą by uniknąć bezpośredniego kontaktu z elementem grzejącym przez co uniknąć nadmiernego podgrzania.
  2. Mieszaj składniki regularnie szpatułka aby równomiernie rozprowadzić ciepło. Kontroluj temperaturę termometrem. Typowa temperatura przed zmieszaniem składników to 80°C dla fazy wodnej i 70°C dla tłuszczów.
  3. Gdy składniki osiągną wymaganą temperaturę i używane woski zostaną stopione, zmieszaj je razem oddalając obydwa naczynia od źródła ciepła i wlewając składnik wodny do tłuszczów. Mieszaj energicznie lub użyj elektrycznego mieszadła by stworzyć emulsję.
  4. Kontynuuj mieszanie przez 1-2 minut aby emulsja mogła się uformować. Staraj się nie wmieszać powietrza do mikstury, trzymaj mieszadełko zanurzone w kremie.
  5. Szybko ochłodź mieszaninę do około 55°C wkładając naczynie do rondla z zimną wodą w dalszym ciągu mieszając emulsję.
  6. Wciąż mieszając dodaj pozostałe składniki włączając omega 3 i olejki eteryczne. Usuń ścięty krem z brzegów i spodu naczynia. Jeśli potrzeba używaj lekko podgrzanej wody aby zmniejszyć tempo studzenia. Zamieszaj ponownie unikając wmieszania powietrza.
  7. Pozostaw płynną emulsję na minutę lub dwie i postukaj w podstawę naczynia by usunąć bąbelki.
  8. Po osiągnięciu 44°C lub zauważeniu znaków gęstnienia (gdy emulsja zaczyna się ścinać, zwykle w okolicy 42°C) przelej emulsję do słoików. Należy zrobić to sprawnie, gdyż krem może się ściąć szybko i kąpieli w ciepłej wodzie może być jedynym ratunkiem by ukończyć przelewanie.

Zamykanie słoików i etykietowanie

  1. Pozwól by krem ostygł do temperatury pozwalającej na dotknięcie palcem, zanim zamkniesz słoiki, tak by uniknąć kondensacji na spodzie wieczka co może prowadzić do wzrostu pleśni.
  2. Przed zamknięciem sprawdź krem w słoiku i wieczko czy nie zawierają jakichś powierzchniowych zanieczyszczeń.
  3. Kiedy krem się zetnie, sporządź etykietkę z nazwą kremu, datą ważności, zaleceniami dotyczącymi przechowywania, numerem partii i najlepiej szczegółami składu oraz instrukcją użycia.

Czynniki mające wpływ na stabilność kremu.

Konsystencja emulsji tworzącej krem zależy od:

  • Charakterystyki emulgatora, jego dopasowania do danego procesu
  • Proporcji fazy tłuszczowej w kremie. Czym więcej tłuszczu, tym gęstszy i potencjalnie mniej stabilny krem oraz potrzeba większej ilości emulgatora.
  • Rozmiaru miceli tłuszczu w emulsji. Czym są mniejsze, większa jest powierzchnia pomiędzy komponentem tłuszczowym i wodnym i tym stabilniejszy krem. W praktyce, mniejsze micele osiąga się używając elektrycznego mieszadła.

Po utworzenia emulsji jej stabilność zależy od:

  • Soli chemicznych które mają wpływ i mogą zmieniać „tłuszczolubność” i „wodolubność” końców cząsteczki emulgatora. Unikaj używania wody z dużą zawartością soli mineralnych.
  • Alkoholu. Jego zawartość powyżej 5% a szczególnie powyżej 10% może destabilizować emulsję.
  • Składników roślinnych z dużą zawartością substancji kleistych i ściągających które „rywalizują” o wodę w kremie.

Dodawanie składników do bazy kremowej.

  • Oleje lecznicze – Ziołowe napary olejowe mogą być dodawane w ilości do 5% objętości kremu. Krem składa się głównie z wody i jest w stanie „zaakceptować” dodatkowe tłuszcze tylko do pewnej proporcji, później tłuszcze wydzielają się z emulsji.
  • Ekstrakty ziołowe – Mogą być dodawane w ilości do 20% całkowitej objętości kremu (mniej przy większej zawartości alkoholu). Najlepiej dodawać je powoli i oddzielnie.
  • Olejki eteryczne – Dodawane zwykle w ilości od 0.1% do 1% całkowitej objętości kremu w zależności od potrzeb. Powinny być dodawane do kremu w możliwie najniższej temperaturze.
  • Kremy zawierające silnie nienasycone oleje takie jak olej lniany powinny być dodawane do kremu bazowego w możliwie najniższej temperaturze. Krem wynikowy powinien być przechowywany w ciemnych szczelnie zamkniętych pojemnikach, w chłodnym miejscu i z daleka od światła.
  • Dodawanie żelu aloesowego. – Zeskrob żel ze świeżych liści aloesu i zmieszaj je mieszadełkiem elektrycznym aż do uzyskania płynnej konsystencji. Dodaj i zmieszaj identyczną wagowo ilość gliceryny. Przefiltruj uzyskany płyn przez drobne sitko. Gliceryna działa konserwująco na żel który można przechowywać do przyszłego użycia w lodówce. Pozwala również na udane łączenie żelu z bazą kremową. Żel aloesowy jest wrażliwy na ciepło i powinien być dodawany w niskiej temperaturze.

Uwaga: Receptury kremów z dodatkami mają indywidualną charakterystykę stabilności. Kwestią prób i błędów jest uzyskanie receptury dającej stabilny krem oraz powtarzalne efekty.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Receptury kremów opartych na składnikach naturalnych

Poniżej znajduje się receptura na 200 gram nawilżającego kremu naturalnego zawierającego antyutleniacz pochodzenia roślinnego. Przypomnijmy ponownie o planowaniu i dokumentowaniu szczegółów przygotowywania kremu. Należy również dołożyć należytej staranności podczas odmierzania składników.
Pogrubiona faza tłuszczowa oraz wodna poniżej tworzą bazę kremowa. Do niej można dodać składniki NAWILŻAJĄCE, do MASAŻU lub PRZECIW EGZEMIE. Na dole tabelki znajdują się trzy sugerowane substancje zapachowe. W przypadku kremu do masażu substancja zapachowa jest już częścią receptury. Przygotowując krem w domu dodaj zapachy które sobie życzysz.

„FAZA TŁUSZCZOWA” Ilość- 200g % % całości
Wosk Emulgujący (maks. 52°C) 24g 12
Ekstrakt z nagietka w oliwie z oliwek 20g 10
Olej migdałowy 16g 8
Olej morelowy 4g 2
Wosk pszczeli (maks. 62°C) 6g 3
Amiox (antyutleniacz) 4 krople ___ 35
„FAZA WODNA”
Gliceryna (roślinna) 18mL/g 9
Wyciąg z miąższu i pestek grejfruta (konserwant) 2mL/g 1
Woda 70mL/g 35 45
NAWILŻAJĄCY
Ekstrakt z nagietka 20mL 10
Ekstrakt z prawoślazu 10mL 5
Ekstrakt z liści żywokostu 10mL 5 20
DO MASAŻU
Nalewka z arniki 20mL 10
Nalewka z imbiru 10mL 5
Olejek eukaliptusowy – substancja zapachowa. 4mL 2
Olejek rozmarynowy 4mL 2
Olejek majeranku 2mL 1 20
PRZECIWKO EGZEMIE
Sok z gwiadnicy 20mL 10
Ekstrakt z nagietka 10mL 5
Ekstrakt z liści żywokostu 10mL 5 20
„Wybór substancji zapachowych” (z wyłączeniem kremu do masażu)
Olej lawendowy i/lub 6 kropel
Olejek rozmarynowy i/lub 6 kropel
Olejek lemongrasowy (Cymbopogon citratus) 6 kropel ___ ___
200g 100 100

2 komentarze do “Jak zrobić krem z naturalnych składników?”

  1. Ada

    czesc, gdzie mozna kupic takie skladniki, ktore pozwola na zrobienie dobrego kremu w domu? bardzo prosze o wskazowki, mam nadzieje ze mozna kupic je na internecie. dziekuje Ada

  2. gaja

    sodium hydroxymethylglycinate nie ma dobrej opinii, podawany jest jako naturalny konserwant ale otrzymanie jego wymaga ciezkich syntetycznych procesow technologicznych i jest bardzo drazniacy dla skory (dane z internetu )

Skomentuj

XHTML: Możesz używać następujących znaczników: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*